Pha chế thủ công
Cách pha bạc xỉu Sài Gòn tại nhà: kiểu xưa và kiểu sữa tươi, nguồn gốc cái tên
Hai cách pha bạc xỉu bằng phin: kiểu Sài Gòn xưa với sữa đặc pha nước nóng, kiểu sữa tươi ngày nay, và vì sao lại gọi là bạc xỉu.
QiFi··Cập nhật ·5 phút đọc

Mục lục
Bạc xỉu là ly "sữa pha cà phê" chứ không phải "cà phê pha sữa": sữa là chính, cà phê chỉ đủ thơm. Vì phần cà phê ít, cà phê phải thơm rõ và không gắt. Ly trong bài này dùng ĐỘC TÔN xay phin, phối Robusta Đắk Lắk, Culi và Arabica Cầu Đất, loại QiFi mô tả là "rất bắt sữa".
Bạc xỉu nghĩa là gì?
Cái tên đến từ tiếng Quảng Đông của người Hoa ở Sài Gòn – Chợ Lớn. Theo CafeF, "bạc xỉu" là cách đọc gọn của "bạc tẩy xỉu phé", nghĩa là một ly sữa trắng pha thêm một chút cà phê. Cũng theo bài này, sữa đặc dần thay sữa tươi vì dễ bảo quản hơn trong điều kiện ngày trước. Wikipedia tiếng Việt cũng ghi nhận nguồn gốc Quảng Đông của món này.
Bao nhiêu cà phê thì thành bạc xỉu?
Không có con số "chuẩn" duy nhất, nhưng có một ranh giới dễ thấy: khi phần cà phê vượt quá khoảng một phần ba ly, ly sẽ ngả sang màu nâu của cà phê sữa đá. Kéo thanh trượt để xem ly đổi màu, và chọn kiểu pha để xem lượng cốt và sữa tương ứng:
Sữa là chính, cà phê chỉ đủ thơm. Ly màu trắng ngà, vị béo ngọt.
- 25mlcốt cà phê
- 40mlsữa đặc
- 35mlnước nóng
Hai cách pha bạc xỉu
Bạc xỉu ngày nay có hai kiểu, và đừng lẫn hai kiểu với nhau:
- Bạc xỉu Sài Gòn xưa: chỉ có sữa đặc, pha thêm chút nước nóng cho loãng ra. Không có sữa tươi. Ly ngọt đậm, sánh, đúng vị bạc xỉu của những quán cà phê cũ.
- Bạc xỉu sữa tươi: sữa đặc kèm sữa tươi, kiểu nhiều quán bán ngày nay. Ly nhẹ, béo, bớt ngọt.
Muốn uống đúng vị Sài Gòn xưa thì pha cách 1. Ly có sữa tươi ngon theo kiểu khác, nhưng không phải vị xưa.
Cách 1: Bạc xỉu Sài Gòn xưa (sữa đặc pha nước nóng)
| 1 ly | Lượng |
|---|---|
| Cốt cà phê ĐỘC TÔN | 20–25ml, nửa phin 20g |
| Sữa đặc | 40ml |
| Nước nóng | 30–40ml |
| Đá viên | đầy ly |
- Pha một phin 20g ĐỘC TÔN xay phin với khoảng 80ml nước 92–96°C, như bài cách pha cà phê phin. Cốt ra khoảng 40–50ml, đủ cho 2 ly bạc xỉu xưa.
- Cho 40ml sữa đặc vào ly, rót 30–40ml nước nóng vào, khuấy tan. Nước nóng làm sữa đặc loãng ra và dễ tan; ly sữa có màu trắng ngà. Thích ngọt đậm thì dùng 30ml nước, thích nhẹ hơn thì 40ml.
- Thêm đá đầy ly.
- Rót 20–25ml cốt cà phê lên trên cùng. Cốt nằm thành lớp nâu trên nền sữa trắng.
- Khuấy đều trước khi uống.
Cách 2: Bạc xỉu sữa tươi (sữa đặc và sữa tươi)
| 1 ly | Lượng |
|---|---|
| Cà phê ĐỘC TÔN xay phin | 20g, pha ra khoảng 40–50ml cốt |
| Sữa đặc | 30–50ml |
| Sữa tươi không đường | 100ml |
| Đá viên | đầy ly |
- Pha một phin 20g ĐỘC TÔN với khoảng 80ml nước 92–96°C. Cốt ra khoảng 40–50ml, dùng hết cho 1 ly.
- Cho sữa đặc vào ly, rót sữa tươi vào, khuấy đều. Bắt đầu với 30ml sữa đặc; thích ngọt thì tăng dần lên 50ml.
- Thêm đá đầy ly.
- Rót cốt cà phê lên trên cùng.
- Khuấy đều trước khi uống.
Ly sữa tươi to hơn ly xưa, nên dùng cả phin cốt để cà phê không bị sữa lấn mất.
Mẹo cho ly bạc xỉu ngon hơn
- Cốt phải đậm, không được loãng. Bạc xỉu chỉ có chừng một phần tư ly là cà phê; cốt nhạt thì ly chỉ còn vị sữa. Đừng kéo thêm nước qua phin: muốn sữa loãng hơn thì thêm nước vào sữa, không thêm vào cốt.
- Cách 1: nước phải nóng. Sữa đặc đặc quánh, gặp nước nguội sẽ khó tan và lắng dưới đáy ly.
- Cách 2: sữa tươi để lạnh. Sữa lạnh làm đá tan chậm, ly giữ vị lâu hơn.
- Chọn cà phê có Culi. Hạt Culi cho thể chất béo và tròn vị, nên ít cà phê vẫn rõ mùi. Culi là gì, xem bài cà phê Culi là gì.
Bạc xỉu khác cà phê sữa đá thế nào?
Khác ở tỷ lệ. Cà phê sữa đá có cà phê và sữa đặc ngang ngửa nhau; bạc xỉu nhiều sữa hơn hẳn, cà phê chỉ đủ thơm. Bạc xỉu xưa cũng chỉ dùng sữa đặc như sữa đá, nhưng pha loãng bằng nước nóng và ít cà phê hơn nhiều. Công thức sữa đá có trong bài cách pha cà phê sữa đá.
Bạc xỉu là một trong những ly gốc Sài Gòn, cùng với cà phê vợt. Xem cả chuỗi ở bài các loại cà phê Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Bạc xỉu có sữa tươi không?
Bạc xỉu Sài Gòn xưa thì không: chỉ có sữa đặc pha chút nước nóng. Sữa tươi là kiểu nhiều quán pha ngày nay, cho ly nhẹ và béo hơn. Cả hai đều có công thức ở trên.
Bạc xỉu có nhiều caffeine không?
Ít hơn ly cà phê sữa đá cùng cỡ, vì phần cà phê ít hơn. Lượng caffeine cụ thể phụ thuộc vào lượng bột và loại hạt; cách ước tính có trong bài một ly phin bao nhiêu caffeine.
Bạc xỉu nóng pha thế nào?
Bỏ đá. Với cách 1, khuấy sữa đặc với nước nóng rồi rót cốt lên trên. Với cách 2, hâm nóng sữa tươi (không để sôi) trước khi pha với sữa đặc, rồi rót cốt lên trên.
Có thể dùng cà phê pha máy làm bạc xỉu không?
Được. Một shot espresso đôi thay cho cốt phin của cách 2; ly sẽ có vị gần với latte hơn. Với máy pha, chọn quy cách xay máy khi mua.








