Pha chế thủ công

Các loại cà phê Việt Nam: từ đen đá, sữa đá tới cà phê trứng, cà phê vợt, kem muối và cách pha từng ly tại nhà

Tổng hợp các loại cà phê Việt Nam: đen đá, sữa đá, bạc xỉu, cà phê trứng, vợt, kem muối, cốt dừa, sữa chua cà phê, cold brew. Mỗi ly có công thức riêng.

QiFi··6 phút đọc

Nhìn từ trên xuống bàn gỗ bày nhiều ly cà phê Việt Nam khác nhau: cà phê đen, cà phê sữa, ly phủ kem
Mục lục

Một ly đen đá, một ly nâu đá thì gần như quán nào ở Việt Nam cũng có. Nhưng để ly cà phê ra đúng vị, đậm mà không gắt, thơm mùi hạt rang chứ không phải mùi bơ hay hương liệu, đắng xong còn đọng lại hậu ngọt, thì không dễ. Ở QiFi, vị ấy đến từ ba thứ: hạt từ nông trại nhà ở Đắk Lắk, rang mộc (không bơ, không hương liệu, không độn) và công thức pha đúng tỷ lệ. Nếu chỉ chọn một túi cho cả chuỗi bài này, hãy bắt đầu với GIAO HÒA xay phin loại 500g: đắng sâu, béo ngậy, hợp cả uống đen lẫn pha sữa.

Bài này là trang mở đầu của chuỗi các loại cà phê Việt Nam. Mỗi ly bên dưới có một bài riêng với công thức cho 1 ly, cách xử lý lỗi hay gặp và câu chuyện ra đời của nó.

Bảng các loại cà phê Việt Nam

Ly cà phêGắn vớiThành phần chínhUốngCông thức
Cà phê đen (nóng, đá)Cả nướcCốt phin, có hoặc không đườngNóng, lạnhPha phin chuẩn vị
Cà phê sữa đá, nâu đáCả nướcCốt phin, sữa đặc, đáLạnhCà phê sữa đá
Bạc xỉuSài Gòn – Chợ LớnNhiều sữa, ít cà phêLạnhBạc xỉu Sài Gòn
Cà phê vợtSài GònCà phê lọc qua túi vải trong ấm nước sôiNóng, lạnhCà phê vợt
Cà phê trứngHà NộiLòng đỏ trứng đánh với sữa đặc, phủ lên cốt nóngNóng, lạnhCà phê trứng
Cà phê muốiHuếKem tươi đánh với muối, phủ lên cốtLạnh, nóngCà phê kem muối
Cà phê cốt dừaHà NộiCốt dừa, sữa đặc, đá xay, cốt cà phêLạnhCà phê cốt dừa
Sữa chua cà phêCả nướcSữa chua, chút cà phê đen, đáLạnhSữa chua cà phê
Cà phê bơIndonesia, SingaporeBơ xay với sữa đặc và đá, cốt cà phêLạnhCà phê bơ
AffogatoÝ, làm bằng phinKem vani, cốt phin nóng rót lên trênĂn bằng muỗngAffogato bằng phin
Cold brewKiểu pha mớiBột thô ủ nước lạnh 12 giờ trở lênLạnhCold brew tại nhà

Cột "Gắn với" ghi nơi món đó được biết đến nhiều nhất, theo các nguồn trong từng bài, chứ không có nghĩa nơi khác không có.

Cà phê đen và cà phê sữa: hai ly nền

Gần như mọi ly trong bảng đều đi lên từ một phin cà phê: 20g bột xay phin, 80ml nước 92–96°C, ủ 20ml nước trong 2 phút, chảy 4–5 phút, được khoảng 40–50ml cốt. Uống ngay là cà phê đen nóng; đổ lên đá là đen đá; thêm sữa đặc là cà phê sữa, ngoài Bắc hay gọi là nâu. Một túi 500g pha được khoảng 25 ly như vậy.

Chi tiết từng bước, và cách xử lý khi phin chảy quá nhanh hay bị nghẹt, nằm trong bài cách pha cà phê phin chuẩn vị. Tỷ lệ sữa cho ly sữa đá không nhạt nằm trong bài cà phê sữa đá. Bạc xỉu là chiều ngược lại: nhiều sữa, ít cà phê, cái tên thường được cho là đi ra từ tiếng Quảng Đông của người Hoa ở Chợ Lớn (bạc xỉu Sài Gòn).

Những ly cà phê có câu chuyện riêng

Cà phê vợt là cách pha cũ của Sài Gòn: bột cà phê cho vào một túi vải gắn cán (cái "vợt"), nhúng vào ấm nước sôi. Quán Cheo Leo trong hẻm Nguyễn Thiện Thuật, quận 3 bán cà phê vợt từ năm 1938, theo Saigoneer. Xem cà phê vợt Sài Gòn.

Cà phê trứng ra đời ở Hà Nội năm 1946: theo Vietcetera, ông Nguyễn Văn Giảng, khi đó làm pha chế ở khách sạn Metropole, nghĩ ra công thức vì sữa khan hiếm, dùng lòng đỏ trứng đánh bông thay cho sữa. Xem cách làm cà phê trứng.

Cà phê muối đi ra từ Huế khoảng năm 2010, từ một quán ở số 10 Nguyễn Lương Bằng, theo VnEconomy: một lớp kem mằn mặn làm vị đắng của cà phê tròn hơn. Xem cà phê kem muối.

Cà phê cốt dừa là món của Hà Nội, phổ biến rộng nhờ chuỗi Cộng Cà Phê. Xem cách làm cà phê cốt dừa.

Sữa chua cà phê là một ly sữa chua với chút cà phê đen, khuấy lên rồi uống. Xem sữa chua cà phê.

Cà phê bơ không phải món gốc Việt: ly es alpukat kopi nổi tiếng ở Indonesia, rồi sang Singapore qua các quán chuyên đồ uống bơ. Ở nhà, chỉ cần sinh tố bơ và một phin cà phê đậm. Xem cách làm cà phê bơ.

Cold brew không phải món truyền thống: bột ngâm nước lạnh nhiều giờ, ra ly cà phê nhiều người thấy dịu hơn bản pha nóng. Rao và Fuller (2018) đo thấy độ pH của hai cách pha gần như nhau (khoảng 4,85–5,13), nhưng bản pha nóng chiết ra nhiều axit tổng hơn. Xem cách làm cold brew tại nhà.

Chọn cà phê QiFi cho từng ly

Dòng QiFiThành phầnHợp nhất với
ĐẬM100% Robusta Đắk LắkĐen đá, cà phê vợt, cà phê bơ, bản đá của cà phê trứng
NGUYÊN BẢNRobusta và ArabicaĐen nóng, cà phê trứng
GIAO HÒARobusta, Culi và ArabicaSữa đá, bạc xỉu, cà phê cốt dừa
ĐỘC TÔNRobusta, Culi và ArabicaCà phê kem muối, sữa đá
ĐÁNH THỨCRobusta và ArabicaSữa chua cà phê, đen đá có hương caramel
TỈNH100% Arabica Cầu ĐấtCold brew, pour over

Quy tắc chung: ly càng nhiều sữa, kem hoặc đá thì cốt càng cần đậm, nên các dòng nhiều Robusta đứng đầu. Ly uống đen, uống lạnh và muốn có vị chua thanh thì mới tới lượt Arabica. Tất cả đều có loại xay phin, xay máy, xay thô, xay vừa và nguyên hạt; dụng cụ pha phin có phin nhôm QiFi.

Câu hỏi thường gặp

Cà phê nâu và cà phê sữa khác nhau thế nào?

Là một. "Nâu" là cách gọi ở miền Bắc cho cà phê pha sữa đặc; "nâu đá" chính là cà phê sữa đá ở miền Nam. Cách pha ở bài cà phê sữa đá.

Loại cà phê Việt Nam nào ít đắng nhất?

Bạc xỉu, vì phần lớn ly là sữa. Nếu muốn uống đen mà ít đắng, thử cold brew, hoặc pha TỈNH, 100% Arabica, vị chua thanh thay cho vị đắng.

Pha các loại cà phê này có cần máy không?

Không. Tất cả công thức trong chuỗi chỉ cần một cái phin (riêng cà phê vợt dùng túi vải, cold brew dùng bình ngâm). Máy đánh trứng cầm tay giúp làm kem trứng và kem muối nhanh hơn, nhưng đánh tay vẫn được.

Chia sẻFacebook

Sản phẩm nhắc đến trong bài

ĐÁNH THỨCĐặc trưng
Robusta · Arabica

ĐÁNH THỨC

Cân bằng • Chua thanh • Hương caramel

Robusta Đắk Lắk rang Đậm và Arabica Cầu Đất — đắng đậm cân bằng, chua thanh nhẹ, hương caramel.

ĐậmĐộ rang Đậm

123.000₫

GIAO HÒABán chạy
Robusta · Culi · Arabica

GIAO HÒA

Đắng sâu • Béo ngậy • Sánh đặc

Robusta Đắk Lắk, Culi và Arabica Cầu Đất — đắng sâu mà mượt, béo ngậy, sánh đặc.

ĐậmĐộ rang Đậm

123.000₫

Phin Nhôm QiFi

Phin Nhôm QiFi

Nhôm anod • Lỗ đục chuẩn

Phin nhôm anod truyền thống, lỗ đục chuẩn cho dòng chảy đều — pha đúng vị cà phê Việt.

95.000₫