Pha chế thủ công
Các loại cà phê Việt Nam: từ đen đá, sữa đá tới cà phê trứng, cà phê vợt, kem muối và cách pha từng ly tại nhà
Tổng hợp các loại cà phê Việt Nam: đen đá, sữa đá, bạc xỉu, cà phê trứng, vợt, kem muối, cốt dừa, sữa chua cà phê, cold brew. Mỗi ly có công thức riêng.
QiFi··6 phút đọc

Mục lục
Một ly đen đá, một ly nâu đá thì gần như quán nào ở Việt Nam cũng có. Nhưng để ly cà phê ra đúng vị, đậm mà không gắt, thơm mùi hạt rang chứ không phải mùi bơ hay hương liệu, đắng xong còn đọng lại hậu ngọt, thì không dễ. Ở QiFi, vị ấy đến từ ba thứ: hạt từ nông trại nhà ở Đắk Lắk, rang mộc (không bơ, không hương liệu, không độn) và công thức pha đúng tỷ lệ. Nếu chỉ chọn một túi cho cả chuỗi bài này, hãy bắt đầu với GIAO HÒA xay phin loại 500g: đắng sâu, béo ngậy, hợp cả uống đen lẫn pha sữa.
Bài này là trang mở đầu của chuỗi các loại cà phê Việt Nam. Mỗi ly bên dưới có một bài riêng với công thức cho 1 ly, cách xử lý lỗi hay gặp và câu chuyện ra đời của nó.
Bảng các loại cà phê Việt Nam
| Ly cà phê | Gắn với | Thành phần chính | Uống | Công thức |
|---|---|---|---|---|
| Cà phê đen (nóng, đá) | Cả nước | Cốt phin, có hoặc không đường | Nóng, lạnh | Pha phin chuẩn vị |
| Cà phê sữa đá, nâu đá | Cả nước | Cốt phin, sữa đặc, đá | Lạnh | Cà phê sữa đá |
| Bạc xỉu | Sài Gòn – Chợ Lớn | Nhiều sữa, ít cà phê | Lạnh | Bạc xỉu Sài Gòn |
| Cà phê vợt | Sài Gòn | Cà phê lọc qua túi vải trong ấm nước sôi | Nóng, lạnh | Cà phê vợt |
| Cà phê trứng | Hà Nội | Lòng đỏ trứng đánh với sữa đặc, phủ lên cốt nóng | Nóng, lạnh | Cà phê trứng |
| Cà phê muối | Huế | Kem tươi đánh với muối, phủ lên cốt | Lạnh, nóng | Cà phê kem muối |
| Cà phê cốt dừa | Hà Nội | Cốt dừa, sữa đặc, đá xay, cốt cà phê | Lạnh | Cà phê cốt dừa |
| Sữa chua cà phê | Cả nước | Sữa chua, chút cà phê đen, đá | Lạnh | Sữa chua cà phê |
| Cà phê bơ | Indonesia, Singapore | Bơ xay với sữa đặc và đá, cốt cà phê | Lạnh | Cà phê bơ |
| Affogato | Ý, làm bằng phin | Kem vani, cốt phin nóng rót lên trên | Ăn bằng muỗng | Affogato bằng phin |
| Cold brew | Kiểu pha mới | Bột thô ủ nước lạnh 12 giờ trở lên | Lạnh | Cold brew tại nhà |
Cột "Gắn với" ghi nơi món đó được biết đến nhiều nhất, theo các nguồn trong từng bài, chứ không có nghĩa nơi khác không có.
Cà phê đen và cà phê sữa: hai ly nền
Gần như mọi ly trong bảng đều đi lên từ một phin cà phê: 20g bột xay phin, 80ml nước 92–96°C, ủ 20ml nước trong 2 phút, chảy 4–5 phút, được khoảng 40–50ml cốt. Uống ngay là cà phê đen nóng; đổ lên đá là đen đá; thêm sữa đặc là cà phê sữa, ngoài Bắc hay gọi là nâu. Một túi 500g pha được khoảng 25 ly như vậy.
Chi tiết từng bước, và cách xử lý khi phin chảy quá nhanh hay bị nghẹt, nằm trong bài cách pha cà phê phin chuẩn vị. Tỷ lệ sữa cho ly sữa đá không nhạt nằm trong bài cà phê sữa đá. Bạc xỉu là chiều ngược lại: nhiều sữa, ít cà phê, cái tên thường được cho là đi ra từ tiếng Quảng Đông của người Hoa ở Chợ Lớn (bạc xỉu Sài Gòn).
Những ly cà phê có câu chuyện riêng
Cà phê vợt là cách pha cũ của Sài Gòn: bột cà phê cho vào một túi vải gắn cán (cái "vợt"), nhúng vào ấm nước sôi. Quán Cheo Leo trong hẻm Nguyễn Thiện Thuật, quận 3 bán cà phê vợt từ năm 1938, theo Saigoneer. Xem cà phê vợt Sài Gòn.
Cà phê trứng ra đời ở Hà Nội năm 1946: theo Vietcetera, ông Nguyễn Văn Giảng, khi đó làm pha chế ở khách sạn Metropole, nghĩ ra công thức vì sữa khan hiếm, dùng lòng đỏ trứng đánh bông thay cho sữa. Xem cách làm cà phê trứng.
Cà phê muối đi ra từ Huế khoảng năm 2010, từ một quán ở số 10 Nguyễn Lương Bằng, theo VnEconomy: một lớp kem mằn mặn làm vị đắng của cà phê tròn hơn. Xem cà phê kem muối.
Cà phê cốt dừa là món của Hà Nội, phổ biến rộng nhờ chuỗi Cộng Cà Phê. Xem cách làm cà phê cốt dừa.
Sữa chua cà phê là một ly sữa chua với chút cà phê đen, khuấy lên rồi uống. Xem sữa chua cà phê.
Cà phê bơ không phải món gốc Việt: ly es alpukat kopi nổi tiếng ở Indonesia, rồi sang Singapore qua các quán chuyên đồ uống bơ. Ở nhà, chỉ cần sinh tố bơ và một phin cà phê đậm. Xem cách làm cà phê bơ.
Cold brew không phải món truyền thống: bột ngâm nước lạnh nhiều giờ, ra ly cà phê nhiều người thấy dịu hơn bản pha nóng. Rao và Fuller (2018) đo thấy độ pH của hai cách pha gần như nhau (khoảng 4,85–5,13), nhưng bản pha nóng chiết ra nhiều axit tổng hơn. Xem cách làm cold brew tại nhà.
Chọn cà phê QiFi cho từng ly
| Dòng QiFi | Thành phần | Hợp nhất với |
|---|---|---|
| ĐẬM | 100% Robusta Đắk Lắk | Đen đá, cà phê vợt, cà phê bơ, bản đá của cà phê trứng |
| NGUYÊN BẢN | Robusta và Arabica | Đen nóng, cà phê trứng |
| GIAO HÒA | Robusta, Culi và Arabica | Sữa đá, bạc xỉu, cà phê cốt dừa |
| ĐỘC TÔN | Robusta, Culi và Arabica | Cà phê kem muối, sữa đá |
| ĐÁNH THỨC | Robusta và Arabica | Sữa chua cà phê, đen đá có hương caramel |
| TỈNH | 100% Arabica Cầu Đất | Cold brew, pour over |
Quy tắc chung: ly càng nhiều sữa, kem hoặc đá thì cốt càng cần đậm, nên các dòng nhiều Robusta đứng đầu. Ly uống đen, uống lạnh và muốn có vị chua thanh thì mới tới lượt Arabica. Tất cả đều có loại xay phin, xay máy, xay thô, xay vừa và nguyên hạt; dụng cụ pha phin có phin nhôm QiFi.
Câu hỏi thường gặp
Cà phê nâu và cà phê sữa khác nhau thế nào?
Là một. "Nâu" là cách gọi ở miền Bắc cho cà phê pha sữa đặc; "nâu đá" chính là cà phê sữa đá ở miền Nam. Cách pha ở bài cà phê sữa đá.
Loại cà phê Việt Nam nào ít đắng nhất?
Bạc xỉu, vì phần lớn ly là sữa. Nếu muốn uống đen mà ít đắng, thử cold brew, hoặc pha TỈNH, 100% Arabica, vị chua thanh thay cho vị đắng.
Pha các loại cà phê này có cần máy không?
Không. Tất cả công thức trong chuỗi chỉ cần một cái phin (riêng cà phê vợt dùng túi vải, cold brew dùng bình ngâm). Máy đánh trứng cầm tay giúp làm kem trứng và kem muối nhanh hơn, nhưng đánh tay vẫn được.








